technika.jpg (4964 bytes)
 

 

Dozwolone typy płóz: 

  1. „Tasak”. Płoza używana oryginalnie w DN-ie. Wykonana z płata blachy o grubości 6mm, wzmocniona elementami usztywniającymi ze stali, aluminium lub drewna na górnych 5 cm z dwóch stron. Element usztywniający pasuje do szczęk w płozownicy.
  2. Płozy wpuszczane są obecnie najczęściej używane. Korpusy wykonane z drewna, z rozcięciem szerokości stali. Stal jest wpuszczona do środka i wystaje max 38mm. Płoza może mieć grubość 4,8 - 6,8mm, długość max 91,4cm.
  3. „Teówki” są poprzednikami płóz wpuszczanych. Wykonane są z kształtownika T-eowego i z drewnianego korpusu. Grubość płozy może być od 4 do 7,4mm. Długość taka sama jak „wpustów”. Kształtownik musi być dostępny w handlu i spełniać normy DIN.
  4. Ostatnim typem są płozy kątowe. używane na miękkim lodzie i zapadającym się śniegu, tak zwanej „kaszy”.


"Tasaki"


"Teówki" - na górze, Płozy wpuszczane - na dole

   

Kiedy używać jakich płóz? 

Płozy wpuszczane
Najczęściej używana płozą jest cienka (5mm) płoza wpuszczana. Jest podstawową płoza z następujących powodów:

  • jest długa

  • stal może być otrzymana z wielu stopów

  • z powodu małej grubości powoduje mały opór, gdy na lodzie jest śnieg

  • jest lekka (3,8kg)

Na płozę sterową używa się trochę krótszej, cienkiej płozy wpuszczanej. Krótsza płoza powoduje mniejszy opór przy skręcaniu.

Podczas większych wiatrów zawodnicy używają także grubszych (6mm) płóz wpuszczanych. Powodem wyboru są:

  • płoza jest cięższa (4,4kg)

  • jest sztywniejsza niż 5mm-owa

Większa waga oznacza, że można osiągnąć większą moc, podczas podmuchów. Jednak nowa generacja masztów węglowych powoduje, że jest to teoria nieaktualna. Duże gięcie powoduje, że podczas szkwałów bojer ma mniejszą tendencję do przechyłów. także przyrost sztywności nie jest zbyt duży (około 5% jeżeli korpusy są wzmocnione węglem). Podsumowując: Jeżeli posiadasz 6mm płozy to dobrze, jeżeli dopiero zaczynasz starty na DN-ie, nie jest to zakup pierwszej potrzeby.

Płozy z kształtownika T-eowego. 
„Teówka” ma bardzo ograniczone użycie. Jest lekka i ma najmniejszą dozwoloną grubość (4mm). Dlatego powoduje najmniejszy opór w przypadku cienkiej pokrywy śnieżnej. Jednak wysokość kształtownika (25mm) powoduje, że może być używana tylko w przypadku małej ilości śniegu. kolejną wadą jest, że „teówki” mają ograniczony wybór stopów.
Grube „Teówki” (7,4mm) mogą być używane na miękkim lodzie, gdy cienka płoza się zapada.

Tasaki 
„Tasaki” są ciągle powszechnie używane. Są niezbędne, gdy pokrywa śniegu przekracza 4cm, ponieważ „wkładki” mogą nie przebrnąć przez zaspy. Ponieważ prędkość w takich warunkach nie jest zbyt duża i po to aby zredukować wagę, najlepiej używać płóz krótkich. Pomaga to także w sterowaniu.
„Tasaki” są najczęściej używane do rekreacji, ponieważ mogą być używane w każdych warunkach.

Kąty 
Płozy kątowe są używane tylko wtedy, gdy inne płozy się zapadają. Zawodnicy zabierają je na regaty, ale prawie nigdy nie są używane. Wadą tych płóz jest trudne ostrzenie i mały wybór stopów.

 

Stopy używane na płozy.

Przepisy DN-a pozwalają na używanie tylko stopów dostępnych w handlu. Specjalne produkty nie są dozwolone. Najczęściej używanym stopem na płozy w Ameryce jest 440 C (w systemie AISI). Europejskie odpowiedniki to: 1.4111, 1.41112, 1.4125 i 1.4528. Pokazuje to, że najlepsze są płozy nierdzewne, które mogą być hartowane.

 

Ostrzenie płóz

Aby porównać naostrzenie płóz z innymi zawodnikami, należy upewnić się, że korzystamy z takich samych narzędzi. Trzeba przygotować płaski przymiar (najlepiej metalowy płaskownik 10x50x1000mm) oraz dwa kawałki folii grubości 0,2mm.

Ostrze powinno mieć kształt łuku. Gdy stawiamy płozę na przymiarze, przód płozy powinien być 4mm nad pow. przymiaru, natomiast tył-2mm. Długość ostrza mierzymy wkładając delikatnie folie z tyłu i z przodu, aż się zablokują. Ostrze powinno być symetryczne względem otworu na śrubę w płozie. Dla zawodnika ważącego 75kg długość ostrza (od folii przedniej do tylnej) powinna wynosić 48-52cm, przy kącie ostrzenia 100 stopni. Przednia płoza powinna być bardziej okrągła; 40 cm ostrza będzie idealne. Podobne efekty osiągniemy ostrząc płozy na 90 stopni z ostrzem długości 28-30cm.

 

Dwie rzeczy są ważniejsze niż kąt ostrzenia i długość ostrza:

  • Należy uważać, aby nie przegrzać płozy. Przegrzanie powoduje odkształcenie, co prowadzi do pojawiania się prześwitów na ostrzu (należy przyłożyć przymiar do płozy, ustawić pod światło i sprawdzić, czy nie pojawiło się "siodło", tzn. prześwit między dwoma punktami styku płozy z przymiarem). Dlatego można być pewnym, że płoza jest dobrze zrobiona dopiero po wystygnięciu stali.

  • Ostrze musi idealnie proste i równoległe do obu stron płata stali.

Płozy należy ostrzyć na specjalnej maszynie taśmowej z regulowanym kątem. Jeżeli płoza jest już dobrze „wyprowadzona” najlepiej używać kolejno papierów o granulacji 100-220-320. 

 

Pomoc przy budowie płóz

  • Stal kątowa szybko się nagrzewa podczas ostrzenia. Dlatego nie powinno się używać do klejenia kształtownika z korpusem kleju na epoksydach. Lepiej użyć dwuskładnikowego kleju poliuretanowego, jest odporniejszy na temperaturę.

  • Korpus płozy wpuszczanej powinien mieć dużą wytrzymałość na łamanie na dole rozcięcia. Dlatego lepiej nie używać drewna w jednym kawałku, z włóknami w tym samym kierunku co rozcięcie. Lepiej użyć twardego drewna klejonego. Najlepiej brzozy. 

  • Należy wykonać korpus o minimalnej grubości (22,5mm), aby móc go oblaminować jak największą ilością węgla. 80% włókna powinno być położone w kierunku rozcięcia.

  • Trzeba unikać wiercenia przez włókno węglowe, aby nie spowodować utraty sztywności.

  • Należy być pewnym, że płat stali / kształtownik T-eowy / kształtownik kątowy jest idealnie prosty zanim zostanie osadzony w korpusie. 

  • Powierzchnia stali musi być wyszlifowana zanim zacznie się nakładać klej

Artykuł traktuje o wielu rodzajach płóz. Jednak najlepsi żeglarze używają nie więcej niż dwa komplety. Jeżeli nie posiadasz się zbyt wielu funduszy na sprzęt, najlepiej zbudować cienkie (5mm), długie (91,4cm) płozy wpuszczane. Będą one odpowiednie na większość warunków. jako drugi komplet warto wykonać tasaki (gdy na lodzie zalega duża warstwa śniegu). Płozy kątowe są praktycznie nie używane.  

Przepisy dotyczące budowy płóz znajdują się w części specyfikacja DN

  

Tekst jest skróconym tłumaczeniem artykułu Dana Shutte'a.
Oczekuję na uwagi dotyczące tekstu. Marek Stańczyk